Verborgen Parels in het Erfgoedcentrum

Journalist en kunsthistoricus Martin Pieterse van dagblad de Gelderlander mocht een exclusief kijkje nemen in onze depots, op zoek naar Verborgen parels. Sommige van deze Verborgen parels hebben al jaren geen daglicht meer gezien, maar krijgen nu een plekje in een bijzondere pop-up tentoonstelling in ons Erfgoedcentrum

Martin Pieterse poetst de gevonden schatten op en presenteert ze de komende maanden met bijzondere achtergrondverhalen in de Gelderlander. In het Erfgoedcentrum richten wij samen met stylist Annet Veerbeek een vitrine in waar elke week een verborgen parel aan toe wordt gevoegd. Deze worden in series van drie of vier gepresenteerd. De Verborgen Parels worden mede mogelijk gemaakt door de Vereniging Vrienden van Museum Arnhem. Door deze unieke samenwerking met de Gelderlander worden deze verborgen parels weer even publieksparels:

Verborgen graven
Derk Jan van Elten, Gezicht op de Rijn bij Arnhem, olieverf op paneel, 1782. Collectie Museum Arnhem
Derk Jan van Elten, Gezicht op de Rijn bij Arnhem, olieverf op paneel, 1782. Collectie Museum Arnhem 

Het is de Mooiste Bocht van Nederland, de bocht in de Rijn tussen Oosterbeek en Arnhem. Vooral vanuit het westen gezien ziet Arnhem er heel romantisch uit, hoog gelegen op een zandrug, terwijl de brede rivier loom de hoek om gaat. Bijna on-Nederlands. Ook Museum Arnhem bezit veel schilderijen en prenten die de Bocht tot onderwerp hebben. Zoals dit paneel uit 1782 van de Doesburgse schilder Derk Jan van Elten (1750–1807). 
Martin Pieterse in De Gelderlander van 28 september 2018

Een kil hotelbed

Rinke Nijburg, Het bed hotel limbo

Rinke Nijburg, Het Bed Hotel Limbo, acryl- en olieverf op doek, 1995-1996. Collectie Museum Arnhem. Foto: Marc Pluim

Een groot schilderij met een groot bed. Zowel het bed als de ruimte waarin het staat is kaal, op het steriele af. De vloer is zo glad dat een deel van de kamer erin gespiegeld wordt. Het bed is groot, maar het ziet er niet uitnodigend uit. Het lijkt alsof de lakens van glas zijn. Buiten strekt zich een grijs landschap uit, een soort industrieterrein, waarvoor je het liefst de gordijnen dicht zou trekken.
Martin Pieterse in De Gelderlander van 14 september 2018

Een kop vol verzet

Leo Braat
Leo Braat, De mens wurgt de mens, perenhout, 1960. Collectie Museum Arnhem. Foto Marc Pluim

De uitpuilende ogen zijn omhoog gedraaid, de tong hangt machteloos tussen de lippen. En wat doet die hand daar, om de hals van deze angstig kijkende mens? De beschilderde, uit een blok perenhout gehakte tronie draagt de titel 'De mens wurgt de mens' en is rond 1960 gemaakt door kunstenaar Leo Braat.Al vroeg in zijn leven liet hij zich kennen als een fel tegenstander van oorlog, fascisme en nationaalsocialisme. Tijdens de bezetting was hij actief in het kunstenaarsverzet en vervalste onder andere persoonsbewijzen voor verzetsmensen en onderduikers. Na de oorlog hielp Braat bij de opsporing van 'foute' kunstenaars: kunstenaars die actief de Duitsers hadden gesteund.
Martin Pieterse in De Gelderlander van 7 september 2018

Een verheffend hertje

Driekus Jans van Galen, Hertje
Driekus Jans van Galen, Hertje, aardewerk, 1927. Collectie Museum Arnhem. Foto: Marc Pluim.

Het is een hert. Het kopje is sterk naar achteren gedraaid, zodat het hele dier als een silhouet in een gesloten vorm zit. Het hertje is van wit aardewerk, en werd rond 1925 ontworpen door de in Arnhem geboren beeldhouwer en keramist Driekus Jansen van Galen (1871-1949). Het werd in grote oplagen geproduceerd door de Arnhemse keramiekfabriek Ram, als onderdeel van een uitgebreide serie figuren van Jansen van Galen.
Martin Pieterse in De Gelderlander van 31 augustus 2018

Zingende vissen
 Rob Sweere, Listening to the Fish Singing, foto, 1996. Collectie Museum Arnhem.
Rob Sweere, Listening to the Fish Singing, foto, 1996. Collectie Museum Arnhem. Foto: Marc Pluim.

'Een man ligt op zijn knieën voor een vijver en steekt zijn hoofd onder water. Hij luistert. Naar de zingende vissen blijkbaar, want de titel van de foto is Listening to the Fish Singing. De Arnhemse kunstenaar Rob Sweere (1963) maakte het werk in 1996. Luisteren naar het gezang van vissen? Welke wereldvreemde kunstenaar bedenkt zoiets? Het oeuvre van Sweere is niet bedoeld voor smartphone- verslaafden, die blind en doof in hun kunstmatige internetbubbel leven. De kunstenaar vraagt ons nadrukkelijk om de echte wereld geconcentreerd waar te nemen. Listening to the Fish Singing is een vroeg voorbeeld van de onbevangen manier waarop Sweere ons daarin meeneemt. Onbevangen en eerlijk, en toch diep poëtisch.'

Martin Pieterse in De Gelderlander van 24 augustus 2018

Een verwaaide schildering

B.Christina Assmann, Zonder titel, waterverf en grafiet op papier, 1993. Collectie Museum ArnhemChristina Assmann, Zonder titel, waterverf en grafiet op papier, 1993. Collectie Museum Arnhem
Christina Assman, Zonder titel, waterverf en grafiet op papier, 1993. Collectie Museum Arnhem. Foto: Marc Pluim.

'Al 25 jaar bevinden deze zogenaamde kartons zich in het depot van Museum Arnhem. Het zijn twee voorstudies op groot formaat voor een reeks plafondschilderingen, in waterverf op dik papier. Kartons zijn een soort laatste werktekeningen, voordat de kunstenaar de ladder opgaat en de voorstelling op het plafond aanbrengt. Uitgevoerd in wachthuisjes Cattepoelseweg Deze studies zijn daadwerkelijk in Arnhem uitgevoerd, al zijn ze inmiddels door iedereen vergeten. Ze zijn in 1993 op de plafonds van de vier wachthuisjes geschilderd, die op het viaduct over de Cattepoelseweg staan. Ze zijn ontworpen door de Duitse kunstenares Christina Assmann (1965), in het kader van de internationale expositie Sonsbeek 93.'
Martin Pieterse in De Gelderlander van 17 augustus 2018

Een mantel met allure
 Mantel Pauline Krikke Mantel Pauline Krikke
The People of the Labyrinths, Mantel gedragen door Pauline Krikke, burgemeester van Arnhem, tijdens de inhuldiging van koning Willem Alexander op 2013-04-30, textiel, kunststof, 2012-2013. Collectie Museum Arnhem. Foto's: Louise te Poele

'Maar waarom hangt deze mode in het depot van het Arnhemse museum, en niet bij iemand thuis in de kast? Kort na de inhuldiging van de koning in 2013 nam Pauline Krikke afscheid als burgemeester van Arnhem. Bij die gelegenheid deden Demoed en De Rooij haar hun inhuldigingsmantel cadeau. Waarop Pauline Krikke de mantel op haar beurt schonk aan Museum Arnhem. Om het bijzondere verhaal van de jas, van zijn makers en zijn drager, en van de bijzondere gelegenheid waarbij hij werd gedragen, voor altijd voor Arnhem te bewaren. Als een stukje tastbare geschiedenis. Zo werd de mantel ook een beetje van ons allemaal. Heel democratisch.'
Martin Pieterse in De Gelderlander van 10 augustus 2018

Een geraffineerde trui
Marta de Wit en Mecky van den brink Marta de Wit en Mecky van den brink
Mecky van den Brink en Marta de Wit, Trui met cachepots, katoen, linnen, keramiek, 1994. Collectie Museum Arnhem. Foto: Marc Pluim

'De gebreide trui heeft geen mouwen, maar valt zo ruim dat de armen gedeeltelijk worden bedekt. Een sober kledingstuk zonder veel opsmuk, maar in werkelijkheid heel geraffineerd. Met als speels element de kleurige scherf van een sierbloempot, waarvoor in de halsopening een speciaal plekje is gemaakt. De scherf is uitgezocht en aangepast door samenwerkend vormgever Mecky van den Brink.'
Martin Pieterse in De Gelderlander van 3 augustus 2018

Twee elegante tuitjes
Arnout Visser, Salad Sunrise
Arnout Visser, Salad Sunrise (prototype 1.), laboratoriumglas, 1990. Collectie Museum Arnhem

'Arnhemmers hebben het vaak over 'Arnhem Modestad', maar eigenlijk is Arnhem veel meer een 'designstad'. Arnhems design bevindt zich in de collecties van beroemde musea als het Museum of Modern Art in New York. En het staat op de tafels van miljoenen mensen in de hele wereld. Zoals dit glazen olie- en azijnstel van de Arnhemmer Arnout Visser, waarvan Museum Arnhem een aantal prototypen in het depot heeft. Salad Sunrise heet het.'

Martin Pieterse in De Gelderlander van 27 juli 2018
Lees het verhaal 'Twee elegante tuitjes' terug op Gelderlander.nl 

Een opstandig servies
Jan Broekstra en Sander Lukse, Servies 'Vaan Frits', porselein, 1997. Collectie Museum
Jan Broekstra en Sander Lukse, Servies 'Vaan Frits', porselein, 1997. Collectie Museum Arnhem

'Het is nog steeds een mooi servies, van wit porselein, met een fijn geribbeld randje en een enigszins golvende bodem. Het servies heet Vaan Frits en werd in 1996 geproduceerd door de internationaal gerenommeerde firma Rosenthal, bekend van haar luxe tafelgerei. Vaan Frits is opgenomen in de collectie van Museum Arnhem, omdat de ontwerpers twee Arnhemse jongens zijn. Jongens, die in 1996 veelbelovende jonge honden waren.'
Martin Pieterse in de Gelderlander van 20 juli 2018

Een leuke ´diamant´
Herman Hermsen, Bergkristalring
Herman Hermsen, Bergkristalring, bergkristal, 1988. Collectie Museum Arnhem 
NU TE ZIEN IN HET ERFGOEDCENTRUM!

´Hij is zo groot, dat hij helemaal geen metalen ring meer nodig heeft. Je steekt je ringvinger gewoon door een gat in de steen zelf. Het is natuurlijk geen echte diamant, maar een brok helder bergkristal dat in de klassieke vorm van een diamant is geslepen. De Bergkristalring werd in 1988 gemaakt door Hermsen (Nijmegen, 1953). Het is een typisch voorbeeld van de manier waarop Hermsen met het thema sieraad omgaat.´
Martin Pieterse in De Gelderlander van 13 juli 2018
Lees het verhaal ´Een leuke ´diamant´´ terug op Gelderlander.nl

Over Arnhemse daken
Anton Kurvers, Beekstraat
Anton Kurvers, Arnhem – Beekstraat, aquarel, 1914. Collectie Museum Arnhem 
NU TE ZIEN IN HET ERFGOEDCENTRUM!

'Ja, dit is Arnhem. In de wazige verte zie je het silhouet van de Walburgiskerk. Daken, schoorstenen, dakramen en siertorentjes, op een zonnige, wat heiige dag. Op de voorgrond zijn de details van de huizen goed te zien. Hoe verder de blik de verte ingaat, hoe grijzer en neveliger alles wordt. Zo creëert een vaardig kunstenaar diepte in een voorstelling. ‘Atmosferisch perspectief’ noemen de experts dat.'
Martin Pieterse in De Gelderlander van 6 juli 2018 

Engelen met krullen
Anoniem, engelen
Anoniem, Engelenfiguren met wierookvat, eikenhout, 1900. Collectie Museum Arnhem. NU TE ZIEN IN HET ERFGOEDCENTRUM!

'Zo stel je je engelen voor: met vleugels natuurlijk, met lange wapperende gewaden, en met een flinke bos krullen. Deze twee eikenhouten engelen uit het depot van Museum Arnhem zijn bovendien engelen met een belangrijke opgave. Het zijn wierookengelen. Beide houden een klassiek wierookschuitje vast, een ceremonieel bakje waarin de wierookkorrels worden bewaard. Eén van de twee heeft zelfs nog een wierookbrander in zijn rechterhand, bungelend aan heuse kettinkjes.'
Martin Pieterse in de Gelderlander van 29 juni 2018

Eenzame beeldhouwer
dore
Gustave Doré, De beeldhouwer, olieverf op doek, 1852-1883. Collectie Museum Arnhem. NU TE ZIEN IN HET ERFGOEDCENTRUM!

'Het doek is rond 1852 geschilderd door de Franse schilder Gustave Doré (1832 – 1883). Doré is wereldberoemd geworden door zijn illustraties, onder andere van bijbelverhalen en van sprookjes. Volgens de experts van Museum Arnhem is dit het enige schilderij van Gustave Doré in Nederland. Het werd gekocht door de Arnhemse kunstenaar en kunstverzamelaar Alexander Ver Huell (1822 – 1897), een belangrijke grondlegger van het Arnhemse museum. Voor de aankoop was Ver Huell speciaal van Arnhem naar Parijs gereisd, om persoonlijk met Doré te onderhandelen. Zo mooi vond hij het.'
Martin Pieterse in de Gelderlander van 22 juni 2018
Lees het verhaal 'Eenzame beeldhouwer' terug op Gelderlander.nl

Mariëndaal in de lente
Paulien Wittenrood, Mariëndaal in het voorjaar, ets, 1977. a
Paulien Wittenrood, Mariëndaal in het voorjaar, ets, 1977. Collectie Museum Arnhem

'Wie wel eens wandelt op het landgoed ten noorden van Arnhem, herkent het meteen. Zo is Mariëndaal in de lente: dat zachte licht, die boomstammen. Het werk ademt sfeer en rust, terwijl het tegelijkertijd jubelend uitroept: ga er vooral heen, naar Mariëndaal in de lente!'
Martin Pieterse in de Gelderlander van 15 juni 2018 

Gouden Gatenkaas
Riet Neerincx, Gatenkaas, broche, 1964. Collectie Museum Arnhem
Riet Neerincx, Gatenkaas, broche, 1964. Collectie Museum Arnhem

'Geen gaten maar diamanten, at was de norm. Maar Neerincx hield ervan om de dingen niet volgends de norm te doen. Gaten in plaats van diamanten, juist omdat iedereen diamanten verwachtte: dat vond zij spannend.'
Martin Pieterse in de Gelderlander van 8 juni 2018
Lees het verhaal 'Gouden gatenkaas' terug op Gelderlander.nl

Een fluwelen vaandel
vaandel
Anoniem, Vaandel van de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht, afdeling Arnhem, fluweel, 1915. Collectie Museum Arnhem

'Een echt vaandel, zoals je dat op oude films weleens ziet, compleet met gouden kwasten erlangs. Het goudgele fluweel is tamelijk verkleurd. Maar dat mag, voor een ding dat in 1900 werd gemaakt. Op het vaandel staan teksten en afbeeldingen geschilderd. Het is het vaandel van de afdeling Arnhem van de landelijke Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht.'
Martin Pieterse in De Gelderlander van 1 juni 2018

Een reusachtige passiebloem 
Ferdi

Ferdi, Hortisculpture 'passiflora', beeldhouwwerk van ijzer, gaas, imitatiebont, kunstzijde, schuimplastic en kerstboomlampjes, 1968. Collectie Museum Arnhem

'Als je goed kijkt, dan zie je dat het een reusachtige passiebloem is, met kerstboomlichtjes als een krans meeldraden, en bloembladen van harig kunstbont. Deze Passiflora werd in 1968 gemaakt door Ferdi Jansen, als kunstenaar beter bekend als Ferdi. In vijftig jaar heeft de anderhalve meter hoge bloem nog niets van haar oranjerode gloed verloren.'
Martin Pieterse in De Gelderlander van 27 mei 2018
Lees het verhaal 'Een reusachtige passiebloem' terug op Gelderlander.nl

Blikken zeesterren
m.c. escher
Maurits Cornelis Escher, Blikken trommel Icosaëder, ijzer, 1963. Collectie Museum Arnhem

'Een echte Escher. Je ziet het meteen: de zeesterren en schelpen lopen op onnavolgbare wijze in elkaar over. Twintig driehoekige vlakjes, elk met dezelfde voorstelling, die samen een groter, ruimtelijk geheel vormen. Een bijna wiskundige manier van kijken, die we ook kennen van Eschers bekende oneindig trap, zonder begin en einde.'
Martin Pieterse in De Gelderlander op 20 mei 2018 
Lees het verhaal 'Blikken zeesterren' terug op Gelderlander.nl

Warmte en zonneschijn
Bernard Janssen, Aan de Rijn bij Oosterbeek, olieverf op doek, 1901-1909. Collectie Museum Arnhem
Bernard Janssen, Aan de Rijn bij Oosterbeek, olieverf op doek, 1901-1909. Collectie Museum Arnhem. 

'Op het eerste gezicht doen de voorstelling en de stijl denken aan Monet, Renoir of één van de andere beroemde impressionisten uit Frankrijk... Een strand aan de Franse kust? Een bergmeer in de Franse Alpen? Niets van dat al. Dit schilderij is in de eerste jaren van de vorige eeuw geschilderd door Bernard Janssen, en die woonde gewoon hier in de buurt. Dat ‘Franse’ landschap is een bocht in de Rijn bij Oosterbeek.'
Martin Pieterse in De Gelderlander op 11 mei 2018.
Lees het verhaal 'Warmte en zonneschijn' terug op Gelderlander.nl

Burgemeester en zijn broer  
Burgemeester en zijn broer
Nicolaas van der Waay, Portret van oud-burgemeester A.J.A.A. Baron van Heemstra (1871-1957) en zijn broer met hond, olieverf op doek op triplex, 1891. Collectie Museum Arnhem. 

'Het schilderij uit het depot van Museum Arnhem is een joekel, meer dan twee meter hoog, waardoor de figuren vrijwel levensgroot zijn. Daardoor zijn ze erg aanwezig, wat ongetwijfeld de bedoeling was. De kunstenaar Nicolaas van der Waay was een bekende societyschilder, onder andere verantwoordelijk voor de schilderingen op de Gouden Koets. Niet de minste'
Martin Pieterse in De Gelderlander van 4 mei 2018. 
Lees het verhaal 'Burgemeester en zijn broer' terug op Gelderlander.nl

Kleurige abstractie
Peter Struycken
Peter Struycken, Ruit waarin geometrische figuren, zeefdruk, 1967. Collectie Museum Arnhem

'Bijzonder aan deze zeefdruk is dat er in plaats van drukinkt, gebruik is gemaakt van lakverf. Je kent Struycken misschien van de Blauwe Golven, of als pionier van de computerkunst.'
Martin Pieterse in De Gelderlander van 27 april 2018. 
Lees het verhaal 'Kleurige abstractie' terug op Gelderlander.nl

De kapotte sok
Arno Arts, Souvenir des Beaux Arts, Relique d'Introdans, 1996. Gemengde media, Collectie Museum Arnhem.
Arno Arts, Souvenir des Beaux Arts, Relique d'Introdans, gemengde media, 1996. Collectie Museum Arnhem

'Arts ontdekte dat de versleten en kapotte dansschoenen van de dansers in een grote doos werden gemikt, om later bij het grof vuil te worden gezet. Terwijl het in feite herinneringsstukken zijn van prachtige balletten. Relikwieën van iets moois, die vragen om aandacht en eerbied... Nu dus als een heilig souvenir, compleet met een etiket van echtheid, met de handtekening van Ton Wiggers.'
Martin Pieterse in De Gelderlander van 20 april 2018.
Lees het verhaal 'De kapotte sok' op Gelderlander.nl

De bolle koning
Gottfried Kneller, Portret van George I 1660-1721. Olieverf op doek, collectie Museum Arnhem.
Gottfried Kneller, Portret van George I, olieverf op doek, 1660-1721. Collectie Museum Arnhem

'Op het statieportret staat koning George de Eerste, van 1714 tot 1727 koning van Engeland... Hoe George in Arnhem terecht kwam, is een spannend verhaal vol intrige en spionnen, dat zich afspeelde binnen de stadsmuren van Arnhem.'
Martin Pieterse in De Gelderlander van 13 april 2018.
Lees het verhaal 'De bolle koning' op Gelderlander.nl




www.museumarnhem.nl gebruikt cookies. Klik hier voor meer informatie.